30 października – 1 listopada 2026: Festiwal PRADMOVA w Pradze (program)

Wydarzenia festiwalowe odbędą się pod adresem: U Lužického semináře 13, Praga 1.

---

Partnerzy generalni festiwalu PRADMOVA 2026 w Pradze: German Marshall Fund of The United States i EuroBelarus. 

Współorganizatorzy: Instytut Białoruski w Pradze (Běloruský institut v Praze) , Towarzystwo Przyjaciół Łużyc (Společnost přátel Lužice).

Partnerzy programu praskiego: Magistrat Pragi (Magistrát hlavní města Prahy), Białoruscy Studenci Republiki Czeskiej (Bělaruské Studentstvo ČR), Towarzystwo Oświatowe Skaryna (Osvětový spolek Skaryna).

Partner informacyjny: Bellit.info. Partnerzy informacyjni: Reform.news , „Litradio” .  

---

Targi książki odbędą się na pierwszym piętrze hali.  Zaprezentowane zostaną książki wydawnictw Gutenberg, RozUm Media, Kamunikat, „Mäne Nyam”, „Połackie Labyrinty”, Vesna, hochroth Minsk, „Yanushkevich”, Skaryna Press, SayBeat, a także książki wydawnictw Surma, Lingua.by, Bukinist:ka, „Pflaumbaum”, „Logvinau” i innych.

Podczas festiwalu będzie czynna wystawa PrisonArt – galeria-archiwum rysunków więźniów politycznych na Białorusi, którzy zostali uwięzieni po wyborach prezydenckich w 2020 r. i wydarzeniach lat następnych (część prac jest prezentowana na wystawie).

Wstęp na wszystkie wydarzenia festiwalowe jest bezpłatny.

---

Piątek, 30 października 2026 r.

PLACEWKA A, U Lužického semináře 13, Praha 1

17:00-18:00 – „Książka, która mogła nie powstać: Jak Bykov napisał „Długą drogę do domu”.”

Prezentacja nowego wydania „Długiej drogi do domu” Wasilija Bykowa poświęcona będzie nie tylko samej autobiografii pisarza, ale także historii jej powstania. Napisana w 2002 roku, u szczytu jego kariery i na przymusowej emigracji, książka ta stała się najbardziej otwartym i wyznaniowym dziełem Bykowa – rozmową o dzieciństwie, wojnie, literaturze, systemie sowieckim, Białorusi i własnych wyborach życiowych. W spotkaniu weźmie udział Aleksander Łukaszuk, ówczesny dyrektor białoruskiej rozgłośni Radia Wolna Europa i jedna z osób, bez których „Długa droga do domu” mogłaby się nie ukazać. Wraz z Siergiejem Nawumczykiem przekonał Bykowa do potrzeby pisania wspomnień, wspierał go w Pradze, czytał teksty, omawiał je z autorem i był jednym z jego najbliższych rozmówców w ostatnich latach. Łukaszuk opowie, jak Bykau zgodził się napisać autobiografię, jak przebiegała praca nad rękopisem, o czym rozmawiali autor z redaktorami i jaki był Bykau w prywatnych rozmowach. Osobnym źródłem rozmowy będzie ich korespondencja, opublikowana później przez Łukaszuków w książce „Listy są teraz manną z nieba…” – świadectwie życia pisarza na emigracji, jego twórczości, wątpliwości i związku z Białorusią.

Uczestnicy: Aleksander Łukaszuk, Paweł Barkowski.

18:00-19:30 – Dyskusja „Vaclau Havel i Białoruś” . Elena Cichanowicz, Tomasz Goskawiec, Aleksander Łukaszuk, Aleksiej Kożarski. Moderator Aleksander Parszankow .

Dyskusja poświęcona 90. rocznicy urodzin Václava Havla . Osoby, które znały Havla i z nim współpracowały, podzielą się swoimi wspomnieniami i spróbują odpowiedzieć na pytanie, jak bardzo Havel jest aktualny dzisiaj.

19.30-21.00 – „Wyżej niż ten świat” : ku pamięci poetów. Uczestniczą Andriej Chadanowicz, Jauhen Barysznikow, Siergiej Szupa.

Noc z 29 na 30 października 1937 roku to niewątpliwie czarna data w historii naszej kultury. Jednocześnie Białorusini na całym świecie co roku czczą pamięć ofiar terroru, czytając ich wiersze oraz, ogólnie rzecz biorąc, klasyczną i współczesną poezję białoruską. Przywracając imiona „starannie zapomniane” w czasach sowieckich; przypominając, że za pomocą artystycznych słów wciąż można przeciwstawić się przemocy i kłamstwu, wyrażając solidarność i wsparcie.

Uczestnicy wieczoru w ramach praskiego festiwalu „Pradmova” wezmą udział w Nocy (nie)rozstrzelanej poezji. Andriej Chodanowic przeczyta wiersze i tłumaczenia represjonowanych – między innymi Julija Taubina i Mojsze Kulbaka. Wykonane zostaną również utwory Serhija Żadana poświęcone ukraińskiemu „rozstrzelanemu odrodzeniu”, Konstantego Ildefonsa Halczyńskiego, napisane w niewoli niemieckiej, oraz wiersze wojenne Iryny Szuwałowej. Zaprezentowane zostaną nowe wiersze Andrieja Chodanowicza z tomu „W Bożej pauzie”. Jauhen Barysznikow nie tylko zapewni oprawę muzyczną wierszom i tłumaczeniom, ale także wykona kilka własnych piosenek, a tłumacz i wydawca Siergiej Szupa przeczyta kilka utworów Kulbaka w oryginale, w języku jidysz.

Sobota, 31 października 2026 r.

PLACEWKA A, U Lužického semináře 13, Praha 1

10.00-10.45 – Prezentacja publikacji Pracowni Wiedzy o Teatrze i Dramacie Katedry Białorutenistyki z okazji 10-lecia Pracowni i 70-lecia Katedry.

Publikacje poświęcone są różnym aspektom rozwoju literatury białoruskiej. Pierwsza oferuje nowe spojrzenie na dorobek literacki i postać Wasyla Bykowa . Druga analizuje poszczególne aspekty twórczości Algirdasa Bacharewicza . Trzecia zawiera dzieła znanych europejskich uczonych. Czwarta obejmuje prace młodych uczonych.

Uczestnik: Profesor Andrei Moskvin . Moderator: Elena Markova.

10.50-11.40 – 150-hodździe Ciotki: feminisckaja i moŭnaja hrafičnaja spadczyna

Tego lata przypada 150. rocznica urodzin Cetki, klasyczki literatury białoruskiej. To ważna rocznica nie tylko dla literatury białoruskiej, ale także dla feminizmu. Cetka utożsamiała się z początkami współczesnej walki o prawa kobiet. Innym istotnym aspektem twórczości i twórczości Cetki jest jej językowa różnorodność graficzna: poetka pisała oczywiście zarówno po łacinie, jak i cyrylicą. W obliczu zakazu używania alfabetu łacińskiego na Białorusi, a także biorąc pod uwagę sympatię Cetki do tego alfabetu, wydawnictwo Skaryna przygotowało drugą książkę z serii wileńskiej – dzieła pisarki w języku łacińskim. Po prezentacji uczestnicy  Władysław Horbatski i Igor Iwanow opowiedzą o znaczeniu białoruskiego alfabetu łacińskiego, wykorzystując dzieła Cetki i wielu innych pisarzy.

Uczestnicy: Vladislav Horbatsky, Igor Ivanov.

11.45-13.00 – „Znawcy szalonego czasu” : prezentacja antologii współczesnej literatury białoruskiej przetłumaczonej na język norweski.

Rozmowa redaktorki i tłumaczki Mariny Hobbel , redaktorki i kompilatorki Ulyany Veryny oraz autorów antologii Algerda Bakharevicha, Julii Tsimafeevej, Dzmitryja Strotseva i Władysława Horbatskiego .

13.10-14.00 – Dwa sposoby widzenia przeszłości: Krystyna Sabaliauskaite i Olga Tokarczuk . Rozmowa tłumaczy o powieściach „Silva Rerum” i „Księgach Jakubowych” .

Co zmienia się w powieści historycznej, gdy historię piszą kobiety? Czy powieści historycznej można zaufać? Kto ma prawo mówić w imieniu przeszłości? W centrum dyskusji znajdują się dwie wybitne (nie tylko ilościowo, ale i jakościowo) powieści historyczne współczesnej literatury europejskiej: „Księgi Jakubowe” Olgi Tokarczuk i „Silva rerum” Krystyny ​​Sabalewskiej. Obie pisarki powracają do świata Rzeczypospolitej Obojga Narodów – wielojęzycznego, wielowyznaniowego, złożonego i zupełnie odmiennego od współczesnej mapy Europy. Robią to jednak na różne sposoby. Sabalewskaite kreuje gęstą, niemal namacalną atmosferę Wilna i życia jednej rodziny szlacheckiej. Tokarczuk bada, jak rodzą się narracje historyczne i co dzieje się tam, gdzie milczą dokumenty. Porozmawiajmy o Wielkim Księstwie Litewskim, Rzeczypospolitej Obojga Narodów, języku i religii, głosie kobiet, pamięci i zapomnieniu – i o tym, czy literatura potrafi ukazać przeszłość w sposób, w jaki nie potrafi tego zrobić oficjalna historia. Dwie powieści o tym samym świecie historycznym – i zupełnie różnych jego perspektywach.

Z udziałem Siergieja Szupy.

14.05-14.45 – „Jak powstało „Swajo” ? Przygody pierwszego tłumaczenia Marca Chagalla na język białoruski”.

Historia pierwszego tłumaczenia Marca Chagalla na język białoruski. Dlaczego „Moje życie” zamieniło się w „Moje własne”? Skąd wziął się ten pomysł i z jakimi nieoczekiwanymi problemami musiał zmierzyć się tłumacz? Co uznaje się za oryginał, a dlaczego wydanie francuskie budzi wątpliwości? I wreszcie – jak brzmi Chagall po białorusku?

Uczestnicy: Siergiej Szupa, Timur Kudzelich.

14.50-15.45 – Dyskusja wokół książki Sabiny Brylo „Sprawa Viktora Babariki”.

Jak wygląda sprawa z zewnątrz – poprzez dokumenty, zeznania i materiały sądowe – i od wewnątrz, oczami osoby, która ją przeżyła? Czego Wiktar Babaryka dowiaduje się o sobie i swojej sprawie z książki i co widzi inaczej? Czy autor może dowiedzieć się czegoś o bohaterze, czego sam nie wiedział w czasie wydarzeń? A co, przeciwnie, nigdy nie trafia do dokumentów i pozostaje jedynie w pamięci? Jak zmienia się spojrzenie na własną historię po wyjściu z więzienia? I co dzieje się z już napisaną historią, gdy jej bohater w końcu dostaje szansę, by przemówić w swoim imieniu?

Uczestnicy: Tatiana Nyadbay, Viktor Babaryka.

15.50-16.50 – Sumus ne simus. Prezentacja dzieł zebranych Alesia Rozanowa w tłumaczeniach na język włoski i niemiecki.

Druga książka z serii „Contesto” włoskiego wydawnictwa WriteUp Books poświęcona jest twórczości Alesia Rozanowa, jednego z najzdolniejszych i najbystrzejszych białoruskich poetów. Trójjęzyczna książka zawiera znaczną część eksperymentalnych dzieł poety-filozofa. Wszystkie oryginalne teksty w języku białoruskim opatrzone są tłumaczeniami na język włoski i niemiecki, z wyjątkiem działu poświęconego poezji, gdzie tylko jedno dzieło („Pudełko”) jest po niemiecku. Oprócz tłumaczeń autorów zbioru, książka zawiera tłumaczenia na język niemiecki autorstwa Elke Erb, Władimira Czapegi i Haliny Skakun , które wcześniej ukazały się w wydaniach niemieckich. Przedmowę do książki napisała znana badaczka literatury białoruskiej Uljana Werina , a okładkę zaprojektowała artystka Swiatłana Zofia Demidowicz . Alessandro Aquilli również brał czynny udział w przygotowaniu publikacji , pomagając w redagowaniu włoskich tłumaczeń.

Uczestnicy: Alessandro Achilli — moderator wydarzenia, Ulyana Veryna — autorka przedmowy, Maya Halavanava — tłumaczka i redaktorka książki, Thomas Weiler — tłumacz i redaktor książki (online).

17:00-18:00 – Dyskusja na temat „Ojczyzny naszej i obcej” wokół nowej powieści Algierda Bacharijewicza „Przejścia podziemne” z udziałem autora Algierda Bacharijewicza, redaktora Siergieja Szupy i wydawcy Andrieja Januszkiewicza .

18.05-19.00 – Czy Białorusini potrzebują poezji? Dyskusja z okazji piątej rocznicy istnienia internetowego magazynu poezji współczesnej „Taubin” .

Czy Białorusini czytają poezję? Czy jest ona obecnie poszukiwana? Jakie trendy we współczesnej poezji można zaobserwować? Jaką rolę w literaturze białoruskiej odgrywa magazyn internetowy „Taubin” ? Czy stwierdzenie, że „co drugi mieszkaniec Białorusi jest poetą” jest prawdziwe? O tym i nie tylko opowiedzą Uljana Veryna, Artur Komorowski, Lusine i Anna Shakel .

19.05-19.45 – Droga do „Krainy śniegu” H.F. Lovecrafta to droga do domu.

Lovecraft tak szczerze wierzył w nieuchronny, złowrogi kosmiczny chaos, ale sam namiętnie pragnął powrotu do dzieciństwa. Kraina Śniegu jest dla niego ostatnią linią obrony ludzkiej duszy przed mroźną rzeczywistością. Horror jest tu obecny, ale nie jest już głównym celem. Jest przeszkodą na drodze do samodoskonalenia i wewnętrznego spokoju. Podążanie tymi ścieżkami razem z bohaterami, odwiedzanie starożytnego Lamaru czy Kelefais, ponowne uświadomienie sobie mocy snów i wyobraźni to wspaniałe wyzwanie dla współczesnego czytelnika, który codziennie zmaga się z szumem informacyjnym i brakiem równowagi.

Uczestnicy: Ilya Sugaka , szef inicjatywy BelRead i grupa tłumaczy, Andrei Khadanovich , redaktor książki.

20:00-21:00 – Pokaz filmu dokumentalnego „Vyrai” połączony z dyskusją.

„Vyrai” to autorski esej dokumentalny, który zgłębia fenomen tzw. „rosyjskiego świata”, jego obecność i wpływy we współczesnej Słowacji, a także podejmuje próbę porównania tego doświadczenia z kontekstem białoruskim. Dla Białorusinów „rosyjski świat” to nie tylko pojęcie kulturowe czy językowe, ale także rzeczywistość, która od dziesięcioleci kształtuje zbiorową percepcję, tożsamość i sposób myślenia. Białoruś znalazła się w sytuacji, w której rosyjski wpływ kulturowy i informacyjny stał się tak głęboki, że wiele jego elementów postrzega się jako naturalne i własne. Film analizuje tę kwestię z osobistej i obserwacyjnej perspektywy autora, łącząc obserwacje dokumentalne, eseje wizualne, materiały archiwalne i aluzje artystyczne. Jednym z ważnych artystycznych odniesień filmu jest białoruski artysta i performer Aleś Puszkin. Jego twórczość, postawa obywatelska i metoda artystycznego oporu znajdują odzwierciedlenie w filmie poprzez obrazy autora. Po projekcji planowana jest otwarta dyskusja z reżyserem.

Z udziałem Walerego „Szczyryja” Nieskarodzynego.

21:00-22:00 – Program „Białoruskie kołysanki” Serżuka Dołguschowa .

MIEJSCE B, U Lužického seminare 13, Praha 1

11.45-13.00 – Jak jezuici postrzegali Połock – a czego nie dostrzegali? Dyskusja wokół publikacji „Źródła do dziejów połockiego kolegium Towarzystwa Jezusowego 1579–1611”.

Uczestnicy: Nina Skepian , kierownik projektu wydawniczego, dyrektor Instytutu Białoruskiego w Pradze; Aleksander Parshankov , historyk, badacz kultury książki Wielkiego Księstwa Litewskiego.

13.10-14.00 – Gonzo, beatnicy i aktywizm. Prezentacja książki „Wściekłość i miłość” Maxa Shchura .

Rozmowa o autofikcji, antyliteraturze, tradycji beatników, dziennikarstwie gonzo i wolności wypowiedzi artystycznej. Szczególną uwagę poświęcono aktywizmowi klimatycznemu i politycznemu, osobistym doświadczeniom z udziału w protestach oraz poszukiwaniu miejsca literatury w dynamicznie zmieniającym się świecie.

Uczestnicy: Max Shchur, Pavel Lyagchilov.

14.05-14.45 – Scena zesłania. Siódmy sezon białoruskiego teatru za granicą.

Po 2020 roku białoruski teatr znalazł się w sytuacji, której wcześniej nie było: represje, zesłanie, zerwanie z narodową infrastrukturą teatralną i konieczność tworzenia teatru poza granicami kraju stały się częścią jego rzeczywistości. Ale zesłanie to nie tylko strata i przymusowe przesiedlenia. To także nowa forma istnienia, nowe języki teatralne, nowe widownie, nowe sposoby pracy i wyobrażenie o tym, czym może być teatr narodowy. Książka „Kupałowcy. Teatr Narodowy na wygnaniu” zgłębia historię i transformację grupy „Wolni Kupałowcy” – jednego z najważniejszych symboli białoruskiego oporu teatralnego. Co przyniósł siódmy sezon teatralny? Jak zmieniają się relacje między teatrem, białoruską publicznością a europejskim kontekstem kulturowym? Czy możemy już nie mówić o „zesłaniu”, ale o nowym modelu istnienia białoruskiego teatru? Szczególna uwaga zostanie poświęcona nowym spektaklom, tematom i strategiom artystycznym ostatniego sezonu: temu, co zmieniło się w języku teatralnym, o czym mówią dziś białoruskie teatry i jak zmienia się ich perspektywa wobec doświadczeń represji, emigracji, wojny, pamięci i tożsamości.

Uczestnicy: Iryna Lappo, Natalia Rusetskaya.

14.50-15.45 – Kiedy Białoruś stała się inna: opowieść pisarza z „Południowego Zachodu” drugiej połowy lat dziewięćdziesiątych.

Mówimy o drugiej połowie lat 90., okresie, w którym kształtowała się Białoruś, jaką znamy dzisiaj. Władimir Kozłow ukończył już studia i pracował w gazecie. W swojej powieści „Południowy zachód” opisuje swoje życie w tamtym czasie. W ten sposób prywatna historia rozwija się w autobiograficzny epos: poprzez liryczny dziennik kreślony jest obraz przełomu, którego dziedzictwo wpływa na nas do dziś.

Uczestnicy: Władimir Kazlou, Timur Kudzelich.

15.50-16.50 – „Siedem lat białoruskiego renesansu: stracona szansa?”.

Prezentacja rozszerzonego wydania książki Siergieja Nawumczyka „Siedem lat odrodzenia, czyli fragmenty współczesnej historii Białorusi (1988–1995)” poświęcona będzie jednemu z najważniejszych okresów w najnowszej historii Białorusi – od narodzin masowego ruchu narodowo-demokratycznego pod koniec lat 80. XX wieku do pierwszych lat niepodległości i początków formowania się systemu autorytarnego. Podczas spotkania zostaną omówione Białoruski Front Ludowy i odrodzenie narodowe, uzyskanie niepodległości, spory polityczne pierwszej połowy lat 90. XX wieku, a także przyczyny, które – zdaniem autora – doprowadziły do ​​klęski sił demokratycznych i narodowych oraz zwycięstwa promoskiewskiego kursu politycznego. Osobnym tematem będzie pytanie, jak te siedem lat wygląda dziś, trzy dekady później: co autor uznaje za potwierdzenie późniejszych wydarzeń w swoich ówczesnych ocenach, co widzi inaczej i czym wydanie rozszerzone różni się od książki, która ukazała się po raz pierwszy w 2006 roku.

Uczestnicy: Sergei Navumchyk; gospodarz Yaraslau Ivanyuk.

18.05-19.00 – „Opowiadanie: Świat na kilku stronach”.

Dyskusja o aktualnym stanie gatunku opowiadania w literaturze białoruskiej i światowej, w ramach prezentacji zbioru baśni i grotesek Siergieja Abłamejki „Górska kraina” . Podczas spotkania widzowie i słuchacze zapoznają się z rozwojem gatunku opowiadania we współczesnej literaturze anglojęzycznej, słowiańskiej i skandynawskiej. Dyskusja obejmie między innymi twórczość laureatki Nagrody Nobla w dziedzinie literatury, kanadyjskiej pisarki Alice Munro, autorki opowiadań i powieści. Dyskusja skupi się również na gatunku opowiadania we współczesnej literaturze białoruskiej i miejscu prozy narracyjnej Siergieja Abłamejki w tym gatunku.

Uczestnicy: Siergiej Ablameyka, Aleksander Łukaszuk i Jan Maksimyuk .

19.05-19.45 – „Na granicy poezji i autofikcji: Cienka książka o tym, czego nie da się wyjaśnić”.

Prezentacja książki Aleksandra Łukaszuka „Niekompletność. Cienka książka” będzie rozmową o niezwykłej drodze autora – od badań dokumentalnych i historycznych do książki o miłości, poezji, pamięci i własnym życiu. Sam Łukaszuk ironicznie zauważa, że ​​„publikacja pierwszej książki o miłości w wieku 70 lat jest dość wątpliwa”, ale to właśnie miłość – jako obecność, pamięć i próba zrozumienia drugiego człowieka – staje się jednym z centralnych wątków tej książki. Podczas spotkania Aleksander Łukaszuk opowie, co dla niego oznacza „niekompletność” i dlaczego książka otrzymała podtytuł „Cienka książka”. Rozmowa skupi się również na gatunku literackim: czy jest to poezja, esej, proza ​​dokumentalna, autofikcja – czy też świadome odrzucenie tych granic.

Z udziałem Jarosława Iwaniuka i Aleksandra Łukaszuka .

Niedziela, 1 listopada 2026 r.

PLACEWKA A, U Lužického semináře 13, Praha 1

11.00-11.40 – Lećcie, lećcie shurikeny . Wiersze o pograniczu białorusko-czeskim. Książka Lucine .

„Leć, leć, szuriken” to książka napisana przez Białorusina w Pradze. Co dla autora oznaczają dwa języki poezji – białoruski i czeski? Czy to wolność, czy przymus? Czy to stan przejściowy, czy osiągnięta pełnia? A może wolność pogranicza – słowo + ruch + muzyka + wizualizacja?

Uczestnicy: Dmitry Strotsev, Lusine .

11.45-12.30 – Czarnobyl: uczynić niewidzialne widzialnym.

Z okazji 40. rocznicy katastrofy w Czarnobylu wydawnictwo Pflaumbaum przygotowuje zbiór esejów „Pokolenie Czarnobyla: Głosy z Białorusi i Ukrainy”. Książka zawiera teksty białoruskich i ukraińskich autorów, którzy na różne sposoby – w wymiarze osobistym, rodzinnym i zbiorowym – poruszają temat Czarnobyla. W ramach rozmowy proponujemy spojrzeć na Czarnobyl nie tylko jako na katastrofę z 1986 roku, ale jako na coś, co wciąż jest obecne w naszym życiu – czasem wyraźnie, czasem niewidocznie. W jaki sposób promieniowanie, strach, pamięć i konsekwencje katastrofy stają się częścią codzienności? Co pozostaje poza granicami oficjalnych narracji i statystyk? W rozmowie wezmą udział autorzy zbioru. Poprzez literaturę, osobiste historie i wspomnienia postaramy się opowiedzieć o Czarnobylu jako doświadczeniu, które wciąż kształtuje pamięć, tożsamość i wizję przyszłości na Białorusi i Ukrainie.

Uczestnicy: Olga Gapeeva, Lusine, Siergiej Shupa.

12:30-13:25 – Prezentacja książek „Krążenie krwi” i „Przecinam historię sobą. Wiersze i kolaże” .

„Krążenie krwi”: „Tkam swoją historię ze strzępów,/ze strzępów, ze strzępów pamięci” – cykl wierszy Julii Timofiejewej, powstały na emigracji , to formalnie otwarty projekt pamięci, który śledzi historię jej białoruskiej rodziny, rozciągającą się od Białorusi przez Europę Zachodnią po Kanadę, obejmującą cały wiek. Za niemieckie tłumaczenie tej książki autorka otrzymała Nagrodę Hildy Damin za Literaturę na Uchodźstwie (Heidelberg, Niemcy). Książka znalazła się również na krótkiej liście nominacji do Internationaler Literaturpreis 2026 (Niemcy), a także na liście najlepszych tomików poetyckich Lyrik-Empfehlungen 2026 (Niemcy). Znajduje się również na krótkiej liście nominacji do Białoruskiej Nagrody im. Franciszki Boguszewicza.

O książce „Sama tnę historię. Wiersze i kolaże/ Ich zerschneide die Geschichte. Lyrik und Collagen” . Co pozostaje, gdy dotychczasowy sposób życia zostaje rozdarty? Białoruska poetka i tłumaczka Julia Cimafiejewa opuściła ojczyznę w 2020 roku z powodów politycznych. W 2024 roku, w Hamburgu, zajęła się papierowymi kolażami – gra stała się poważna, metafory wyłoniły się ze skrawków. W końcu wygnanie oznacza bycie wycinanym nożycami historii. Kolaże, zmontowane ze starych książek i czasopism, tworzą świat na nowo poprzez absurdalne kompozycje. Towarzyszą im krótkie wiersze, które nie dają wyjaśnień, a jedynie wskazówki – poetyckie aluzje do rozdartej tożsamości poszukującej nowego sensu. To osobiste i artystycznie fascynujące dzieło o wygnaniu, stracie i kruchości komponowania własnej historii. Książka ukazała się w wersji dwujęzycznej nakładem berlińskiego wydawnictwa „Edition frölich” w 2025 roku. Na język niemiecki przetłumaczyła ją Tina Wünschmann.

Uczestnicy: Julia Tsimafeeva , moderator Algerd Bakharevich .

13.30-14.25 – Słownik Nomady (Wörterbuch einer Nomadin) i inne książki. Rozmowa i czytanie z Olgą Gapeevą . Moderacja: Władysław Horbatski .

„Słownik Nomady” to tytuł nowej książki białoruskiej poetki i pisarki Olgi Gapiejewej, która ukazała się w języku niemieckim w lutym 2026 roku. Władysław Horbatski opowie pisarce o losach (białoruskich) nomadów w Europie i na świecie, o języku, tożsamości, przynależności, a także o alienacji, ojczyźnie, płci i patriarchacie. Pisarka podzieli się swoimi wrażeniami i sekretami życia nomadycznego między Białorusią a Niemcami, Kretą a Japonią. Oprócz tego, czytelnicy będą mogli przeczytać fragmenty z nowego tomu poetki, a także utwory z jej niepublikowanego dziedzictwa.

14.30-15.10 – „Z Porto do Santiago” : prezentacja książki Stefana Korfa .

Stefan Korf przeszedł 300 km Camino de Santiago jesienią 2025 roku i zapisał swoje wrażenia w formie dziennika. Zapraszamy do rozmowy z autorem o drogach, które wybieramy, doświadczeniach, jakie zdobywamy podczas takich podróży. I o literaturze, która z nich powstaje.

Z udziałem Stefana Korfa .

15.15-16.00 – Anatomia nadziei: Od literatury europejskiej do Byung-Cheol Han . Wykład-prezentacja z okazji wydania białoruskiego przekładu książki „Duch nadziei. Przeciw społeczeństwu strachu”.

Nadzieja rzadko była czczona w myśli europejskiej. Przez wieki pisarze i filozofowie postrzegali ją jako iluzję, bierne oczekiwanie, bezsilność lub samooszukiwanie, które oddala człowieka od rzeczywistości. Publikacja białoruskiego tłumaczenia eseju Byung-Cheol Hana „Duch nadziei” jest okazją do prześledzenia tej sceptycznej ścieżki myśli europejskiej i zrozumienia, jak współczesnemu koreańsko-niemieckiemu filozofowi udaje się wywrócić ideę nadziei do góry nogami i przywrócić jej skuteczność.

16.05-17.00 – „Kalinowski realny, Kalinowski literacki ” . Rozmowa z autorem książki „Leksykon „Kołasow pod twoim sierpem” .

Uczestnicy: Alexander Fyaduta, Sergei Ablameyka.

17:00-17:50 – „Ludzka tragikomedia” . Kultowy czeski ekscentryk Ladislav Klima po raz pierwszy po białorusku.

Tłumacz i wydawca książek Max Szczur opowie o Ladislavie Klimie , jego znaczeniu dla kultury czeskiej, historii przekładu, odczyta fragmenty jego dzieł i odpowie na pytania publiczności.

Z udziałem Maxa Shchura i Yany Kolyashevej .

19:30-20:30 – Wieczór kreatywny prowadzony przez Maxa Shchura .